Từ thời cổ đại, nó đã được yêu quý như một loài chim mang điềm tốt. Phượng hoàng là chim thiêng liêng nhất và được coi là vua của loài chim vì tâm linh cao của nó.

Chim phượng hoàng thường được mô tả có đầu gà, hàm én, cổ rắn, lưng rùa, đuôi cá với năm màu, cơ thể có vẩy giống như vảy rồng và cao sáu thước. Nó tượng trưng cho sáu vật chất mà ngày nay có thể hiểu nôm na như sau: đầu là bầu trời, mắt là Mặt trời, lưng là Mặt trăng, cánh là gió, chân là đất và đuôi là các hành tinh. Lông của nó đại diện cho màu sắc của ngũ hành (đen, trắng, đỏ, xanh và vàng).

Là một trong bốn tứ linh (long, lân, quy, phụng) và là vua của các loài chim, phượng hoàng còn biểu hiện cho khả năng hồi phục kiên cường sau thất bại, đổ nát lại vươn lên từ đống tro tàn. Trong Phong Thủy, thân hình của phượng hoàng gợi lên năm đức tính của con người: đầu tượng trưng cho đức hạnh, đôi cánh tượng trưng cho tinh thần trách nhiệm và nghĩa vụ, chiếc lưng tượng trưng cho cách đối nhân xử thế khéo léo, bộ ngực là lòng nhân đạo và lòng trắc ẩn và phần bụng biểu thị sự đáng tin cậy.

Khi phượng hoàng bay, mọi thành phân của thiên nhiên đều hạnh phúc vì hiện diện của nó; gió ngừng thổi, bụi ngừng bay,  chim muông và côn trùng khác đều im tiếng. Tiếng đập cánh của Phương hoàng nghe như tiếng sáo hoặc còi.

Tại các lễ nghi Mông Cổ, người ta thường mặc trang phục với lông vảy rồng và mặc nạ của chim phượng hoàng nhảy để xua đuổi tà ma và mang lại điềm lành.

Ở Biên giới phía tây của Phương Đông, tại đất nước của Ai Cập, Phương hoàng được gọi là Phoenix và coi như là một biểu tượng của sự sống đời đời.